با تحقیق کوتاه در مورد سیاره مریخ در این مطلب همراه ما باشید.
اینتین – سیاره مریخ، چهارمین سیاره منظومه شمسی و یکی از شناخته شده ترین اجرام آسمانی برای بشر، همواره مورد توجه دانشمندان و علاقه مندان به فضا بوده است. رنگ سرخ و ظاهر خشک و کویری آن، کنجکاوی انسان ها را از قرون گذشته برانگیخته است. مریخ که به «سیاره سرخ» نیز معروف است، نه تنها به دلیل شباهت هایش با زمین جذاب است، بلکه امکان وجود آب مایع و نشانه هایی از حیات در گذشته و حتی حال، آن را به هدفی کلیدی برای پژوهش های فضایی تبدیل کرده است. این تحقیق با هدف بررسی ویژگی های فیزیکی، مداری، قمرها، جو و منابع آب مریخ، تصویری جامع از این سیاره ارائه می دهد.
معرفی کلی سیاره مریخ
سیاره مریخ با نام فارسی «بهرام» و نام بین المللی «Mars»، چهارمین سیاره منظومه شمسی است. در ادبیات کهن فارسی، آن را فلک شحنهٔ پنجم یا سایس رواق پنجم نیز می خوانده اند. این سیاره به دلیل رنگ سرخ و نمای نارنجی-قرمز خود، در شب های زمین نیز به آسانی قابل مشاهده است و اغلب با نماد جنگ و آتش در فرهنگ های باستانی مرتبط بوده است.
اندازه و ویژگی های فیزیکی
مریخ نسبت به زمین کوچک تر است، با قطری حدود ۶۷۹۰ کیلومتر که تقریباً نصف قطر زمین است. این سیاره جرم کمتری نسبت به زمین دارد و تنها حدود ۱۱٪ جرم زمین را در خود جای داده است. حجم آن نیز تنها حدود ۱۵٪ حجم زمین است. با وجود این اندازه کوچک، سطح مریخ تقریباً به وسعت خشکی های زمین است و چشم اندازهای گسترده ای از کوه ها، دره ها و فلات ها را شامل می شود.
چگالی مریخ کمتر از زمین است و نیروی گرانش سطح آن حدود ۳۷٪ گرانش زمین است. این ویژگی باعث می شود که حرکت و پرش روی سطح مریخ آسان تر از زمین باشد، اما همچنان پیچیده تر از ماه.
مدار و حرکت سیاره
مریخ در مداری بیضی شکل به دور خورشید حرکت می کند و طول سال آن حدود ۶۸۷ روز زمین است، یعنی تقریبا دو برابر سال زمینی. روزهای مریخی کمی طولانی تر از روزهای زمین هستند و تقریباً ۲۴ ساعت و ۳۹ دقیقه به طول می انجامند. این ویژگی باعث می شود که چرخه شب و روز در مریخ کمی متفاوت از زمین باشد و شرایط زندگی در آن نیاز به تطبیق با زمان طولانی تر روز دارد.
فاصله مریخ تا زمین و مقابله ها
فاصله بین زمین و مریخ در طول سال های مختلف تغییر می کند و بسته به موقعیت هر دو سیاره در مدار خود، از حدود ۵۶ میلیون کیلومتر تا ۲۴۰ میلیون کیلومتر متغیر است. نزدیک ترین فاصله در مقابله نزدیک رخ می دهد و هر ۱۵ تا ۱۷ سال یک بار این مقابله ها به اوج خود می رسند. مقابله نزدیک اغلب در تابستان زمین اتفاق می افتد و در نیم کره جنوبی قابل مشاهده تر است، در حالی که مقابله های دور در زمستان و از نیم کره شمالی بهتر دیده می شوند.
قمرهای مریخ
مریخ دو قمر کوچک دارد: فوبوس و دیموس.
فوبوس: بزرگ تر و نزدیک تر به مریخ است و هر ۷ ساعت و ۳۹ دقیقه و ۲۷ ثانیه یک بار به دور سیاره می چرخد. به همین دلیل در یک روز مریخی سه بار طلوع و غروب می کند.
دیموس: کوچک تر و دورتر است و هر ۱ روز و ۶ ساعت و ۲۱ دقیقه و ۱۶ ثانیه یک دور کامل به دور مریخ می زند. به دلیل اندازه کوچک و فاصله زیاد، بیشتر شبیه یک ستاره به نظر می رسد.
هر دو قمر شاید شهاب سنگ هایی باشند که در مدار مریخ به دام افتاده اند و اندازه کوچک آن ها باعث می شود خورشیدگرفتگی کامل در مریخ اتفاق نیفتد.
جو و نمای سطح مریخ
جو مریخ بسیار نازک و شامل اکسیژن اندک است و فشار جو آن کمتر از ۱٪ فشار زمین است. رنگ سرخ مریخ به دلیل اکسید آهن موجود در سطح آن شکل گرفته است. این رنگ و نمای بیابانی و کوهستانی مریخ، تصویری از یک سیاره خشک و سرد را ایجاد می کند.
مریخ دارای کوه ها، دره ها و فلات های وسیع است و برخی از بزرگ ترین ویژگی های سطح آن مانند آسیدیس مانتیس و دره مارینر، نشان دهنده فعالیت های زمین شناسی گذشته است.
آب در مریخ
یکی از مهم ترین یافته ها درباره مریخ، وجود آب مایع در گذشته و شواهدی از آب جاری در حال حاضر است. تحقیقات مریخ نوردها و مدارگردها نشان داده اند که:
در گذشته، سطح مریخ پر از رودخانه ها، دریاچه ها و دلتاها بوده است.
در سال های اخیر، خاکی مرطوب با آب نمک و رگه های خطوط شیب دار (recurrent slope linea) کشف شده اند که با تغییر فصول ظاهر و ناپدید می شوند.
در قطب جنوب مریخ، دریاچه ای از آب مایع زیر یخ های قطبی پنهان است که حدود ۱/۵ کیلومتر زیر سطح قرار دارد و عرض آن تقریباً ۲۰ کیلومتر است.
وجود این منابع آب، حتی به صورت نمکی و زیرسطحی، احتمال وجود حیات در مریخ را افزایش می دهد و انگیزه اصلی بسیاری از مأموریت های فضایی به این سیاره است.
اهمیت علمی مریخ
مطالعه مریخ به دلایل مختلف اهمیت دارد:
شناخت شرایط زمین های خشک و کویری: مریخ می تواند تصویری از آینده زمین در شرایط کم آبی ارائه دهد.
پژوهش حیات فرازمینی: شواهد آب و جریان آن، امکان یافتن حیات میکروبی را بررسی می کند.
آمادگی برای سفرهای انسانی: مریخ، هدف اصلی ماموریت های آینده انسان به فضا است و شناخت جو، گرانش و شرایط سطح آن برای برنامه ریزی حیاتی است.
زمین شناسی و تاریخچه سیاره ای: بررسی کوه ها، دره ها و آتشفشان ها، به شناخت تاریخچه زمین شناسی و فرایندهای شکل گیری سیاره ها کمک می کند.
نتیجه گیری
سیاره مریخ، با ترکیبی از ویژگی های فیزیکی منحصربه فرد، مدار طولانی، دو قمر کوچک، رنگ سرخ و شواهد آب مایع، یکی از جذاب ترین اهداف برای مطالعه علمی و فضایی است. بررسی این سیاره نه تنها درک ما از منظومه شمسی را افزایش می دهد، بلکه مسیر پژوهش های انسانی برای زندگی فرازمینی و مأموریت های فضایی آینده را هموار می کند. کشف آب مایع زیرسطحی و رگه های فصلی آب، به ویژه امید به یافتن نشانه هایی از حیات، انگیزه اصلی برای ادامه پژوهش ها و کاوش های مریخی است.
منبع | دلگرم




