جتهای جنگی ارتش ایالات متحده وظایف مختلفی انجام میدهند، از نبرد الکترونیک، رهگیری و پشتیبانی گرفته تا برتری هوایی و بمباران اهداف مورد نظر.
اینتین – شاید بد نباشد با چند مورد از خاصترین و قوی ترین جنگنده های آمریکا آشنا شویم و کارکردشان را بشناسیم.
جنگندههای مختص برتری هوایی (Air Superiority Fighters)
این جتها، وظیفه حضور در آسمان و سرنگونی جنگدههای رقیب را برعهده دارند.
F-22 Raptor
جنگندههای نسل پنجم F-22 Raptor، جزو گرانترین تسلیحات نظامی آمریکا محسوب میشوند که روند طراحی و ساخت آن، ابتدا با هدف سرنگونی جتهای پیشرفته نسل چهارم شوروی آغاز شد، اما ورودشان به ارتش آمریکا در سال ۲۰۰۵ رقم خورد که دیگر شوروی، وجود خارجی نداشت. در نهایت و در سال ۲۰۱۱، به دلیل هزینههای بالای نگهداری F-22 Raptor، آمریکا تولید این هواپیمای جنگی را متوقف کرد.
F-22 Raptor، از قابلیت مخفیکاری بسیار پیشرفتهای برخوردار است. سازندگان با تمرکز روی یک طراحی هندسی خاص که شامل همراستایی لبهها و زاویههای بدنه جت، سطوح صاف و بدون زاویه و البته طراحی Sشکل ورودی موتور که مانع از دیده شدن کمپرسور موتور توسط رادارها میشد، این جنگده را به مرحلهای رساندهاند که به سختی توسط رادارها و سامانههای پدافندی، قابل رویت است.
از دیگر قابلیتهای جذاب F-22 Raptor میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سوپرکروز (پرواز مافوق صوت بدون پسسوز): منظور از پسسوز، شعلههای بزرگی است که در اثر ورود حجم عظیمی از سوخت به موتور، در پشت موتور ظاهر میشوند. این شعلهها، احتمال رهگیری توسط سامانههای مبتنی بر مادون قرمز را تقویت میکنند.
مانورپذیری فوقالعاده، به وسیله نازل متحرک: نازل متحرک در این جنگنده، اجازه میدهد تا جهت نیروی موتور را برای حرکت جت در هر سمت و سوی دلخواه، تغییر داد.
برخورداری از رادار AESA بسیار پیشرفته: این رادار، تنها در عرض چند میلیثانیه، از هدفی به هدف دیگر سوییچ میکند و از قابلیت رهگیری چند هدف و مقاومت بالا در برابر سامانههای جنگ الکتریک دشمن بهرهمند است.
F-15EX Eagle II
F-15EX، یک جنگنده ارتقایافته نسل ۴.۵ و نسخهای مدرن از F-15 است که از سال ۲۰۲۱، به خدمت ارتش ایالات متحده درآمده است. تفاوت عمده این جت با F-22 و F-35، در کارکرد تهاجمی خود و حمل مقدار انبوهی از تسلیحات است. در واقع، F-15EX از توان حمل ۲۲ موشک هوا به هوا، سامانههای جنگ الکترونیک و رادار پیشرفته AESA بهرهمند است و هزینههای عملیاتی پایینتری در مقایسه با F-22 دارد.
جالب است بدانید که در یک عملیات ترکیبی، دو جت مخفیکار F-22 و F-35، وظیفه پیدا کردن هدف و F-15EX، مسئولیت نابود کردن آن هدف را با حجم زیادی از موشک برعهده دارد. به همین دلیل است که گاهی لقب «کامیون موشکی پرنده» به این جت داده میشود. به علاوه با سیستم Avionic پیشرفتهای که در F-15EX تعبیه شده، کابین خلبان به طور کامل دیجیتالی است و از رهگیری تا لحظه موشک، میتوان تمامی مراحل نبرد را روی یک نمایشگر کنترل نمود.
جنگندههای چندمنظوره
این جتهای جنگی، هم میتوانند ماموریتهای هوا به هوا و هم هوا به زمین انجام دهند.
F-35
سری جنگندههای F-35، جزو محبوبترین تسلیحات هوایی موجود در بازار دنیا هستند. F-35 به دلیل تسلط فوقالعاده خود در شناسایی اهداف و برخورداری از یک آگاهی موقعیتی (Situational Awareness) بینظیر در میدان نبرد، دارای یک دید وسیع از تمام جزییات محیط جنگ است. این جت در سرعت پایین، بسیار چابک بوده و با کنترلهای ساده خود، فضای بیشتری را برای اجرای تاکتیکهای لازم از سوی خلبان، فراهم میسازد.
در اصل، F-35 برای نبردهای با برد نزدیک طراحی نشده و بیشتر نقش شناساییکننده اهداف را برعهده دارد. به علاوه، با برخورداری از ویژگیهایی چون مخفیکاری پیشرفته، حسگرهای سطح بالا و قابلیتهای مربوط به ادغام دادههای کسب شده، میتواند از آتش حملات حریف بگریزد و درگیر نبردهای نزدیکبرد نشود. در نهایت، باید بگوییم که F-35ها به واسطه قابلیت پیشرفته Sensor Fusion، تمامی سنسورها را در یک سیستم ادغام میکنند و از اینرو، خلبان، تصویر نهایی از رادار، وضعیت نقشه، وضعیت سلاحها و هشدارها را در یک سیستم نمایشگر نصبشده روی کلاه خود مشاهده میکند.
F-16 Fighting Falcon
F-16 Fighting Falcon، هنوز هم به دلیل مانورپذیری بالا و البته هزینههای پایین نگهداری خود، جزو گزینههای محبوب ارتش آمریکا برای عملیات محسوب میشود. F-16، یک جنگنده سبکوزن و محروم از قابلیتهای پیشرفته F-15 است، اما همچنان به عنوان یکی از پرکارترین و پرتعدادترین جتهای نیروی نظامی ایالات متحده شناخته میشود.
F-16 وظایف مختلفی را به دوش میکشد، از نظارت هوایی تا پشتیبانی از سایر جنگندهها و انجام ماموریتهای ضربتی در اوج سرعت. در کل، مانورپذیری بالا در کنار هزینه عملیاتی پایین و اعمال ارتقاهای مداوم روی بخشهای مختلف این هواپیمای جنگی، باعث شده تا مشتریان بیشماری برای خرید آن از سراسر جهان وجود داشته باشد.
F/A-18E/F Super Hornet
F/A-18E/F Super Hornet، یک جنگنده ناونشین است که کاربرد زیادی در نیروی دریایی آمریکا دارد. این جت با قابلیت نبرد هوایی و حمله به اهداف زمینی در کنار نگهداری کمهزینه خود در ناو دریایی، شهرت زیادی در جهان پیدا کرده است.
F/A-18E/F Super Hornet، توان حمل انواع موشکها و بمبها را داشته و با بالهای تاشوی خود، به راحتی روی ناو دریایی جای میگیرد. این جت دوموتوره، از سیستم جنگ الکترونیک برخوردار است و هزینه عملیاتی پایینتری در مقایسه با F-35 دارد.
جنگندههای تهاجمی و بمبافکنهای تاکتیکی
F-15E Strike Eagle
F-15E Strike Eagle، همچنان قابلیتهای مربوط به نبرد هوایی نسخه ابتدایی خود را حفظ کرده و شامل توان لازم برای حملات دقیق به اهداف زمینی نیز میشود. این جنگنده در اوایل دهه ۹۰ میلادی، وارد ارتش ایالات متحده شد و امکان حمل بمبهای هدایتشونده لیزری، موشکهای هوا به هوا و زمین به هوا را دارد. در کل، F-15E در دو نقش بمبافکن تاکتیکی و جنگنده هوایی، حضور مهمی در نبردهای مختلف دارد.
F-15E Strike Eagle، با سابقهای موفق در جنگهای خلیج فارس، عراق و افغانستان، کماکان در حال خدمت است و با برد بالای پرواز خود، میتواند گزینهای ایدهآل برای جنگهای ترکیبی باشد.
A-10 Thunderbolt II (Warthog)
A-10 Thunderbolt II (Warthog)، وظیفه پشتیبانی از نیروهای زمینی را برعهده دارد. این جت، با هدف قرار دادن مواضع در ارتفاع پایین به وسیله توپ ۳۰ میلیمتری GAU-8 خود، امکان نابودی تانکها را داشته و به همین دلیل، از محبوبیت بالایی در نیروی زمینی آمریکا برخوردار است. در طراحی این جنگنده، موتورها عمدا بالای بدنه زرهای آن قرار داده شده تا از آسیب نیروهای رقیب در امان باشند.
Warthog میتواند موشکهای ضدتانک Maverick، بمبهای هدایتشونده و راکتهای هوا به هوا با برد کوتاه را نیز حمل نماید.
B-2 Spirit
B-2 Spirit، از سال ۱۹۹۷ به خدمت ارتش آمریکا درآمد و با نفوذ خود به عمق پدافندهای پیشرفته و حمل تسلیحات معمولی و هستهای، نقش مهمی در پیشبرد عملیاتهای جنگی دارد. این جنگنده، با پایین بودن سطح مقطع راداری خود (شناسایی توسط رادار در حد یک پرنده کوچک) و برخورداری از اگزوزهای مخفی برای فرار از شناسایی توسط سامانههای مادون قرمز، به سختی رهگیری و دیده میشود.
گرچه آمریکا در نظر دارد برای دهه پیش رو، این بمبافکن را با B-21 Raider جایگزین کند، اما B-2 Spirit همچنان با امکان پرواز بینقارهای، حمل بمبهای سنگرشکن و عملکرد رضایتبخش خود در جنگهای متعدد، جایگاه مهمی در نیروی نظامی ایالات متحده دارد. البته نباید از هزینههای بالای مربوط به نگهداری آن به اضافه سرعت کم در حین پرواز، چشمپوشی کرد.
جنگنده مختص جنگ الکترونیک
EA-18G Growler
EA-18G Growler، یک جت جنگی مدرن با قابلیت کور کردن پدافند دشمن و سیستمهای دفاع هوایی، نقشی مهم در جنگ مدرن ایفا میکند. در نتیجه حضور این جنگنده در آسمان، سیستمهای پدافند دچار اختلال و ناتوانی در هدفگیری جتها میشوند و تصویر واضحی از حضور آنها نخواهند داشت. EA-18G Growler همچنین میتواند جلو یا کنار بمبافکنها حرکت کرده و با ایجاد یک سپر الکترونیک، مانع شناسایی جتهای تهاجمی شود.
Growler، از موشکهای AGM-88 HARM برخوردار بوده که آنها را به منابع امواج رادار و مراکز مخابراتی شلیک میکند. طراحی بدنه این هواپیما از قواعد مخفیکاری پیروی نمیکند، اما با قدرت خود در نبرد الکترونیک، اجازه شناسایی و رهگیری شدن را به سیستمهای دفاعی دشمن نمیدهد.
منبع | دیجینوی













