معنی و تفسیر شعر «شب چو ماه آسمان پر راز گرد خود آهسته» از مجموعه اشعار فروغ فرخزاد

با معنی و تفسیر شعر «شب چو ماه آسمان پر راز گرد خود آهسته» از مجموعه اشعار فروغ فرخزاد تو این مطلب همراه ما باشید.

اینتین – فروغ فرخزاد با زبان و سبک جدیدی به شعر فارسی وارد شد. او از قالب‌های کلاسیک فاصله گرفت و به سمت شعر نیمایی و سپید رفت. این تغییر سبک به تحول شعر فارسی در قرن بیستم کمک کرد.

شعر شماره ۴۹ فروغ

شب چو ماه آسمان پر راز

گرد خود آهسته می پیچد حریر راز

او چو مرغی خسته از پرواز

می نشیند بر درخت خشک پندارم

شاخه ها از شوق می لرزند

در رگ خاموششان آهسته می جوشد

خون یادی دور

زندگی سر می کشد چون لاله ای وحشی

از شکاف گور

از زمین دستِ نسیمی سرد

برگهای خشک را با خشم می روبد

آه … بر دیوار سخت سینه ام گویی

نا شناسی مشت می کوبد

( بازکن در … اوست

باز کن در … اوست )

من به خود آهسته می گویم

باز هم رویا

آن هم اینسان تیره و درهم

باید از داروی تلخ خواب

عاقبت بر زخم بیداری نهم مرهم

می فشارم پلکهای خسته را بر هم

لیک بر دیوار سخت سینه ام با خشم

ناشناسی مشت میکوبد

( باز کن در … اوست

باز کن در … اوست )

دامن از آن سرزمین دور برچیده

ناشکیبا دشتها را نوردیده

روزها در آتش خورشید رقصیده

نیمه شبها چون گلی خاموش

در سکوت ساحل مهتاب روییده

( باز کن در … اوست )

آسمانها را به دنبال تو گردیده

در ره خود خسته و بی تاب

یاسمن ها را به بوی عشق بوییده

بالهای خسته اش را در تلاشی گرم

هر نسیم رهگذر با مهر بوسیده

( باز کن در … اوست

باز کن در … اوست )

اشک حسرت می نشیند بر نگاه من

رنگ ظلمت می دود در رنگ آه من

لیک من با خشم میگویم :

باز هم رویا

آنهم اینسان تیره و درهم

باید از داروی تلخ خواب

عاقبت بر زخم بیداری نهم مرهم

می فشارم پلکهای خسته را بر هم

تفسیر این شعر زیبا

این شعر از فروغ، شاعر بزرگ معاصر ایران، به بیان احساسات عمیق و تفکرات شاعر درباره زندگی، عشق و ناامیدی می‌پردازد. بیایید هر بخش را به زبان ساده توضیح دهیم:

▎توضیحات شعر:

۱. شب چو ماه آسمان پر راز:

– شاعر به شب و ماه اشاره می‌کند که آسمان را پر از راز و رمز کرده‌اند. این تصویر نشان‌دهنده زیبایی و جاذبه شب است.

۲. گرد خود آهسته می پیچد حریر راز:

– “حریر راز” به نرمی و لطافت شب اشاره دارد که به آرامی دور خود می‌پیچد. این نشان‌دهنده احساس آرامش و سکوت شب است.

۳. او چو مرغی خسته از پرواز:

– شاعر شب را به یک پرنده خسته تشبیه می‌کند که دیگر نمی‌تواند پرواز کند و بر درخت نشسته است. این تصویر نماد خستگی و ناامیدی است.

۴. می نشیند بر درخت خشک پندارم:

– “درخت خشک” نماد بی‌حالی و خشکی زندگی است که شاعر به آن اشاره می‌کند.

۵. شاخه‌ها از شوق می لرزند:

– اینجا شاخه‌های درخت به شوق زندگی و امید اشاره دارند، حتی اگر خود درخت خشک باشد.

۶. زندگی سر می‌کشد چون لاله‌ای وحشی:

– زندگی را به لاله‌ای وحشی تشبیه می‌کند که از دل خاک (گور) بیرون آمده و نشان‌دهنده امید و زندگی در شرایط سخت است.

۷. از زمین دست نسیمی سرد:

– نسیم سردی از زمین بلند می‌شود که برگ‌های خشک را با خشم می‌روبد. این نشان‌دهنده تغییرات ناگهانی زندگی است.

۸. آه … بر دیوار سخت سینه‌ام گویی ناشناسی مشت می‌کوبد:

– شاعر احساس درد و فشار در دلش را توصیف می‌کند، گویی کسی (یا چیزی) ناشناس بر سینه‌اش می‌کوبد و او را به بیداری دعوت می‌کند.

۹. (باز کن در … اوست):

– این تکرار نشان‌دهنده جستجو برای یافتن حقیقت یا کسی خاص است که شاعر انتظارش را می‌کشد.

۱۰. من به خود آهسته می‌گویم باز هم رویا:

▪ شاعر به خودش یادآوری می‌کند که هنوز در خواب است و واقعیت تلخ است.

۱۱. باید از داروی تلخ خواب عاقبت بر زخم بیداری نهم مرهم:

▪ او امیدوار است که با گذر از خواب تلخ، بتواند بر زخم‌های بیداری مرهم بگذارد.

۱۲. دامن از آن سرزمین دور برچیده:

▪ شاعر به سفرهای دور و تجربه‌هایش اشاره دارد که به دشت‌ها و روزهای داغ خورشید رفته است.

۱۳. نیمه شب‌ها چون گلی خاموش در سکوت ساحل مهتاب روییده:

▪ او شب‌ها را با گل‌هایی خاموش توصیف می‌کند که در سکوت شب رشد کرده‌اند.

۱۴. آسمان‌ها را به دنبال تو گردیده:

▪ شاعر به جستجوی کسی یا چیزی در آسمان‌ها اشاره دارد، یعنی در جستجوی عشق یا حقیقتی بزرگتر است.

۱۵. اشک حسرت می‌نشینند بر نگاه من:

▪ او احساس حسرت و اندوه را در چشمانش حس می‌کند.

۱۶. لیک من با خشم می‌گویم: باز هم رویا:

▪ او با خشم به خواب و رویاهای تیره‌اش اعتراض می‌کند و خواهان واقعیت بهتر است.

این شعر به زیبایی احساسات عمیق شاعر را درباره زندگی، عشق، ناامیدی و جستجوی حقیقت بیان می‌کند. فروغ با استفاده از تصاویری زیبا از طبیعت و احساسات انسانی، تلاش می‌کند تا امید را در دل تاریکی‌ها پیدا کند و بر زخم‌های زندگی مرهم بگذارد.

منبع: روزانه