کدام زنان فشار قبر نخواهند داشت؟ راه نجات مردان از فشار قبر چیست؟

آیا راهی برای رهایی از عذاب‌های پس از مرگ وجود دارد؟ در روایات، آداب ویژه‌ای ذکر شده است که می‌تواند نقش موثری در کاهش و رفع فشار قبر زنان داشته باشد.

اینتین – مرگ برای هر انسان، آغاز سفر به جهانی دیگر است. در باورهای دینی ما، «فشار قبر» نخستین مرحله این سفر به شمار می‌آید؛ رخدادی که در روایات، بازتابی از اعمال و دلبستگی‌های انسان در زندگی دانسته شده است.

علاوه بر پرداختن به معنا و مفهوم فشار قبر، درباره فشار قبر زنان توضیحات قابل توجهی ارائه کرده ایم، همچنین خواهیم گفت که چه کسانی دچار عذاب و فشار قبر نمی شوند.

فشار قبر چیست؟
در فرهنگ اسلامی، «فشار قبر» به معنای نخستین مرحله از مواجهه روح با نتایج اعمال دنیوی در عالم برزخ است. معنی فشار قبر به زبان ساده، تنگی و سختی است که بدن و روح پس از دفن تجربه می‌کنند.

فشار قبر واقعی است یا خیر؟
از دیدگاه منابع روایی شیعه، فشار قبر واقعی است. این رویداد یک تجربه برزخی است که ماهیت آن برای ما در دنیا کاملاً شناخته‌شده نیست. برخی اندیشمندان با بررسی فشار قبر از نظر علمی معتقدند که عقل بشر به دلیل محدودیت در شناخت عالم غیب، نمی‌تواند جزئیات آن را درک کند.

فشار قبر در قرآن
در قرآن عبارت مستقیم «فشار قبر» نیامده است اما برای اثبات فشار قبر می توان به تفسیر برخی آیات قرآن پرداخت. علامه مجلسی از شیخ بهائی نقل کرده اند:

در کتاب‌های کلامی برای اثبات عذاب قبر به آیه «قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَیْنِ وَ أَحْیَیْتَنَا اثْنَتَیْنِ؛ پروردگارا! ما را دو بار میراندی و دو بار زنده کردی.»( سوره غافر، آیه ۱۱. ) استدلال می‌شود؛ بدین صورت که مرگ اول در دنیا و مرگِ دوم در قبر است، همچنین زنده شدن نخست در قبر و زنده شدن دوم در قیامت.( علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۶، ص۲۱۱)

خداوند در آیه ۸ سوره عبس می فرماید:

ثم أماته فأقبره؛ سپس او را میراند، پس وارد قبر کرد. (عبس، ایه ۸)

همچنین در آیه دیگر می فرماید:

و أن الله یبعثمن فی القبور؛ خدا کسانی را که در قبرها هستند بر می انگیزد. (فاطر، آیه ۲۲)

فشار قبر چند شب است؟
اگر شما هم متمایلید بدانید که فشار قبر چند ساعت است؟ باید بگوییم که مدت زمان عذاب یا فشار قبر برای هر فرد متفاوت است و به میزان گناهان او بستگی دارد؛ این بازه می‌تواند از یک لحظه تا یک شبانه‌روز یا حتی یک هفته متغیر باشد. جزئیات دقیق، مدت‌زمان و نحوه تعامل نکیر و منکر با میت، از اسرار عالم غیب است و درک آن با معیارهای زمانی دنیوی (شمسی یا قمری) محدودیت دارد.

عوامل فشار قبر
علت فشار قبر در روایات به اعمال و اخلاق انسان در دنیا مرتبط دانسته شده است. عوامل فشار قبر عبارتند از:

بداخلاقی
سستی در به جا آوردن نماز
ضایع کردن نعمت‌های خدا
غیبت
یاری نکردن مظلوم
بی‌وضو نماز خواندن
نارضایتی والدین
سخن‌چینی
دروغ
عدم رعایت طهارت
و…

فشار قبر برای همه انسانها وجود دارد؟
فشار قبر به عنوان یک مرحله عبوری و تطهیرکننده، برای اکثر انسان‌ها مطرح شده است؛ با این تفاوت که برای نیکوکاران مانند «در آغوش گرفتن مادر» یا یک پالایش سریع است و برای گناهکاران، آغاز سختی‌های برزخی.

رسول خدا (ص) پس از خاکسپاری جنازه سعد بن معاذ صحابی فرمود:

هیچ مؤمنی نیست که فشار قبر نداشته باشد.( محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج6، ص ۲۲۱) اگر کسی از فشار قبر رهایی می یافت سعد بن معاذ استحقاق بیشتری داشت.

از امام صادق (ع) سؤال شد:

آیا کسی از فشار قبر رهایی می یابد؟ فرمود:از آن به خدا پناه می برم؟ چه بسیار اندک اند کسانی که از عذاب قبر نجات یابند.( بحار الانوار، ج ۶، ص ۲۶۱)

فشار قبر جوان، شیعیان و… چگونه است؟
فشار قبر مرده یا فشار قبر مردگان بر اساس سن سنجیده نمی شود بلکه به اعمال فرد بستگی دارد. فشار قبر شیعیان نیز بسته به میزان دلبستگی به دنیا و گناهان متفاوت است.

پیامبران و ائمه معصوم (ع) نیز از عذاب قبر هراس داشتند، چنانچه امام صادق(ع) درباره عذاب قبر می فرماید:

به خدا سوگند من بر شما از برزخ می ترسم، گفتم برزخ چیست؟ فرمود:القبر منذ حین موته الی یوم القیامه؛ مقصود از برزخ قبر انسان است از لحظه مرگ تا روز رستاخیز.(بحارالانوار، ج ۶، باب احوال برزخ، حدیث ۱۱۶)

پیامبر در پایان نماز های خود، این جمله را می خواندند:

اعوذ بک من عذاب القبر؛ خدایا پناه می برم به تو از عذاب قبر. (بحارالانوار، ج6، ص205)

کدامیک از زنان فشار قبر ندارند؟
امام صادق (ع) به زنانی که صاحب گذشت و رأفت هستند پاداشی بزرگ از جانب خداوند وعده داده است.

ایشان می فرمایند:

سه گروه از زنان در عالم بعد از مرگ عذاب قبر را نخواهند دید و در روز رستاخیز با فاطمه (س) محشور خواهند شد و پاداش هزار شهید و یک سال عبادت به آن ها داده خواهد شد و آن ها عبارتند از زنانی که:امراه صَبَرت عَلی غَیره زَوجها وَ امرأهٌ صَبرت عَلی سوء خُلُق زوجها، وَ امرأه وهبت صداقها لزوجها؛

زنانی که غیرت ورزی (تعصب بی جا و بد دِلی) شوهر خود را تحمل نمایند؛

زنانی که نسبت به بد اخلاقی شوهر خود شکیبا باشند؛

زنانی که مهریه خود را بر شوهرانشان ببخشند. (وسایل الشیعه، ج21:۲۸۵)

مشابه همین حدیث در کتاب دیگری، از پیامبر نقل شده است که آن را هم با ذکر منبع در ادامه ی همین بخش آورده ایم. هر دو در کتابی معتبر ذکر شده اند و اطلاعاتی برای توضیح بیشتر و تشخیص دلیل شباهت این دو حدیث بیان نشده است .

در روایت دیگر از پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده است که فرمود:

سه طایفه از زن ها هستند که عذاب قبر از آن ها برداشته شود و با حضرت فاطمه(س) محشور می شوند؛ زنی که بر غیرت شوهرش صبر کند، زنی که با شوهر بد اخلاق بسازد و زنی که مهریه اش را ببخشد.(دیلمی، حسن بن ابی الحسن، ارشاد القلوب (ترجمه رضایی)، ج1، ص ۴۱۳)

چه کسانی فشار قبر ندارند؟
در احادیث آمده که برخی افراد از فشار قبر در امان هستند. در ادامه به این موضوع می پردازیم:

از امام علی (علیه السلام) نقل شده:عذاب القبر یکون من النمیمه و البول و عذب الرجل عن أهله ، عذاب قبر به خاطر سه چیز است:نمامی( سخن چینی)، دوم پرهیز نکردن از بول، سوم اینکه مرد خانواده اش را رها بکند و بی جهت از آنها کناره گیری بکند.( وسایل الشیعه، ج ۱، ص ۳۳۹. ) لذا کسانی که دچار این گناهان نشوند عذاب قبر نخواهند داشت.

امام باقر(ع) می‌فرماید:

«شخصی که در روز جمعه بمیرد، در حالی‌که به حق ما اهل ‌بیت آگاه باشد؛ خداوند او را از آتش جهنم رهایی می‌بخشد و او را از عذاب دور می‌کند.»( کلینی، ج ۳، ص ۴۱۵ )

از رسول خدا (ص) در مورد فشار قبر شهید سؤال شد:

چرا شهید در قبر مورد امتحان و آزمایش قرار نمی گیرد؟ فرمود:همان برق های شمشیر که بر سرش فرود می آیند کفایت می کند.( کلینی، فروع الکافی، ج5، ص ۵۶)

در نهایت می توان گفت که اکثر انسانها فشار قبر خواهند داشت مگر مومنان واقعی که راه پیامبران و امامان را دنبال کرده و از دروغ، غیبت و… دوری می کنند.

راهکارهای کاهش و رفع فشار قبر
برای رفع یا کاهش فشار، دعاها و اعمال توصیه شده‌ای وجود دارد که می‌تواند عذاب فشار قبر را سبک کند:

خواندن سوره هایی از قرآن
پیامبراکرم(ص) فرمودند:

«سوره التبارک هی المانعه من العذاب»، سوره تبارک از عذاب قبر جلوگیری می کند. (صحیح الجامع ۳۵۳۷)

حضرت علی(ع) فرمودند:

کسی که در روز جمعه سوره نساء را بخواند از فشار قبر در امن است. (ثواب الاعمال، ص ۲۲۳)

امام صادق فرمودند:

سوره ی یاسین، قلب قرآن است، هرکس آن را قبل از غروب بخواند از فشار قبر، ایمن باشد. (ثواب الاعمال، ص ۲۳۵)

صدقه دادن
پیامبر(صلی الله و علیه وآله) فرمود:

صدقه آفات دنیا و فشار قبر و عذاب روز قیامت را دفع می کند. ( بحارالانوار ، ج ۸۹، ص ۳۳۶)

نماز بر میت
از پیامبر (ص) نقل شده است که فرمودند:

« ما من میت یصلی علیه أمه من المسـلمین یبلغـون أن یکونـوا مائـه، فیشفعون له، إلا شفعوا فی فیه»

هر مرده ای که گروهی از از مسلمانان بر او نماز بخوانند بطوریکه تعداد آنها بصـد نفـر برسد و برای او طلب شفاعت کنند، خداوند طلب شفاعت آنها را می پذیرد. (صحیح الجامع ۵۶۶۳)

صلوات بر پیامبر
« أَکْثِرُوا الصَّلَاهَ عَلَیَّ فَإِنَّ الصَّلَاهَ عَلَیَّ نُورٌ فِی الْقَبْرِ وَ نُورٌ عَلَی الصِّرَاطِ وَ نُورٌ فِی الْجَنَّهِ»

بر من بسیار درود بفرستید؛ زیرا صلوات و درود بر من تبدیل به نوری در قبر و نوری بر پل صراط و نوری در بهشت می شود. ( مستدرک الوسائل، ج5، ص ۳۳۵)

اعمال دیگری که فشار قبر را کم می کنند:

خواندن نماز شب
زیاد سجده کردن
عیادت مریض
ذکر شریف ” لا إله إلا الله الملک الحق المبین ” ۱۰۰ مرتبه در روز
غذا دادن به گرسنه
خواندن نماز لیله الرغائب
روزه مستحبی گرفتن
مصافحه کردن با مؤمن
روشن کردن چراغ در مسجد
جارو کردن مسجد
احترام به مهمان مؤمن
به دست کردن انگشتر عقیق سرخ

منبع: نمناک