املای درست واژه «استثنائاً» است و نوشتن «استثناً» نادرست محسوب میشود.
اینتین – «استثنائاً» قیدی است که از واژه «استثنا» ساخته شده و برای بیان یک مورد خارج از قاعده یا حالت معمول به کار میرود. در ادامه، دلیل درست بودن املای «استثنائاً»، شکل صحیح استفاده از آن و تفاوت آن با «استثناً» را بررسی میکنیم.
استثناً یا استثنائاً؛ کدام درست است؟
شکل صحیح این واژه «استثنائاً» است.
بنابراین:
- ✅ استثنائاً ← درست
- ❌ استثناً ← نادرست
«استثنائاً» از واژه «استثنا» گرفته شده است. هنگامی که «استثنا» در جایگاه قید قرار میگیرد، با افزودن تنوین فتح به شکل «استثنائاً» نوشته میشود.
برای مثال:
استثنائاً، ادارات استان فردا تعطیل خواهند بود.
یا:
او استثنائاً اجازه داشت در جلسه حضور پیدا کند.
چرا «استثنائاً» با «ئ» نوشته میشود؟
دلیل اصلی اشتباه در نوشتن «استثناً»، حذف حرف «ئ» است. واژه پایه، استثنا است و هنگام اضافه شدن تنوین فتح، ساختار نوشتاری آن به صورت استثنائاً درمیآید.
در واقع، نمیتوان «استثناً» را شکل درست این واژه دانست، زیرا حرف «ئ» در ساخت واژه حذفشدنی نیست.
شکل درست:
استثنا + ئاً = استثنائاً
بنابراین اگر هنگام نوشتن این کلمه بین دو شکل «استثناً» و «استثنائاً» مردد هستید، شکل صحیح استثنائاً است.
معنی کلمه استثنائاً چیست؟
«استثنائاً» به معنای بهصورت استثنا، بهطور غیرمعمول یا خارج از قاعده است.
برای نمونه، اگر قانونی برای همه افراد یکسان باشد اما یک فرد از آن قاعده مستثنا شود، میتوان گفت:
این قانون برای همه اجرا میشود و استثنائاً شامل این فرد نخواهد شد.
در زبان روزمره نیز ممکن است بگوییم:
استثنائاً امروز زودتر از محل کار خارج شدم.
یعنی این اتفاق معمول نیست و فقط در یک مورد خاص رخ داده است.
چند مثال با «استثنائاً»
برای اینکه کاربرد صحیح این واژه روشنتر شود، چند نمونه را ببینید:
- استثنائاً، مدارس این منطقه روز پنجشنبه تعطیل هستند.
- او استثنائاً در این مراسم شرکت کرد.
- این تخفیف فقط استثنائاً برای مشتریان قدیمی در نظر گرفته شده است.
- استثنائاً امکان تمدید مهلت ثبتنام وجود دارد.
- این تصمیم استثنائاً و برای شرایط خاص اتخاذ شده است.
«استثنا» یا «استثنائاً»؟
این دو واژه از یک خانواده هستند، اما کاربرد یکسانی ندارند.
استثنا یک اسم است و به موردی گفته میشود که از یک قاعده کلی خارج باشد.
مثال:
همه دانشآموزان در آزمون شرکت کردند، به استثنای علی.
اما استثنائاً نقش قیدی دارد و نشان میدهد یک اتفاق برخلاف روال معمول رخ داده است.
مثال:
استثنائاً، علی اجازه داشت در آزمون شرکت نکند.
آیا نوشتن «استثناً» کاملاً غلط است؟
در نوشتار معیار فارسی، شکل توصیهشده و درست «استثنائاً» است. بنابراین در متنهای رسمی، خبری، آموزشی و اداری بهتر است از شکل «استثنائاً» استفاده شود.
شکل «استثناً» معمولاً حاصل حذف «ئ» برای سادهتر کردن نوشتن واژه است، اما این سادهسازی باعث ایجاد شکل املایی نادرست میشود.
استثنائاً چگونه نوشته میشود؟
برای به خاطر سپردن املای درست این کلمه، کافی است ابتدا شکل پایه آن را به یاد داشته باشید:
استثنا
سپس در حالت قیدی:
استثنائاً
پس:
استثنا → استثنائاً
و نه:
استثنا → استثناً
