انسان برای رفع اضطراب ناشی از مشکلات دنیوی به دعا و آرامش نیاز دارد. اذکار و دعاهای مختلف موجود در آموزه های دینی برای رفع ترس، استرس و اضطراب بسیار موثر هستند.
اینتین – استرس و اضطراب، تجربههای رایجی در زندگی بشر هستند که در صورت عدم مدیریت، میتوانند به سلامت جسمی و روانی آسیب برسانند. بنابراین، یافتن راههایی برای کاهش این احساسات و بازیابی آرامش، امری ضروری است.
در کنار روشهای علمی و پزشکی، توسل به کلام الهی و بهرهگیری از دعاها و اذکار قرآنی، راهی معنوی و قدرتمند برای تسکین استرس و اضطراب محسوب میشود. در این بخش، به معرفی آیات، ادعیه و ذکرهای مجرب و مؤثر برای کاهش استرس و اضطراب و دستیابی به آرامش پرداختهایم.
آیات قرآنی برای ذکر برای رفع استرس و دلشوره
در قرآن کریم آیاتی وجود دارد که خواندن آنها به رفع دلشوره و استرس و همچنین کسب آرامش کمک می کند.در ادامه با آنها آشنا می شوید.
خواندن سوره جمعه برای کسب آرامش
اما صادق می فرمایند:هر کس در هر شب و روز ، سوره جمعه را قرائت نماید از آنچه می ترسد ایمنی می یابد و هر چیز خوفناک و ترسناکی از او دور می شود.همچنین از ایشان روایت است:هر کس در قرائت سوره جمعه مداومت ورزد اجر عظیمی نصیب او خواهد شد و از هر چیزی که موجب ترس و خوف اوست ایمن می گردد. (تفسیرالبرهان، ج5، ص371)
خواندن سوره احقاف برای رفع دلشوره
امام صادق علیه السلام می فرماید:هر کس هر شب یا هر شب جمعه سوره احقاف را قرائت نماید خداوند در زندگی دنیایی اش او را به ترسی مبتلا نمی کندو نیز از عوامل خوف و ترس در روز قیامت ایمن می دارد. (ثواب الاعمال، ص114)
خواندن سوره عصر برای رفع افسردگی
گوینداگر سوره عصر را بر کسی که تب داشته باشد بخوانند تب او زائل گردد و اگر این سوره را بر فرد افسرده بخوانند از افسردگی بیرون آید. (درمان با قرآن، ص162)
سوره مبارکه عنکبوت برای شرح صدر و آرامش
از رسول گرامی اسلام نقل شده است:هرکس سوره عنکبوت را نوشته و پس از شستن، از آب آن بنوشد همه دردها و بیماری ها از او زایل می شود. امام صادق علیه السلام نیز فرموده اند:اگر این سوره را بنویسند و آنگاه آن را شسته و از آب حاصل از آن بنوشند تب، سردی و درد از آنها برداشته می شود و از هیچ دردی جز درد مرگ که چاره ای از آن نیست، غمگین نمی شوند و در زندگی به شادی فراوانی دست می یابند.
نوشیدن آب این سوره موجب شادی دل و شرح صدر می شود و اگر برای افروختگی و حرارت چهره از این آب صورت را بشویند برطرف می شود و اگر هنگام خواب این سوره خوانده شود موجب آرامش و راحتی در خواب می شود.(تفسیرالبرهان، ج4، ص301)
سوره مبارکه الاسراء برای رهایی از تشویش
اگر برای کسی خیالات فاسده و تشویش روی دهد یا وهم و ترس بر او غالب شود این آیات را با آیه ۱۲۹ سوره توبه « فَإِن تَوَلَّوْاْ فَقُلْ حَسْبِیَ اللّهُ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ ﴿۱۲۹﴾» با نیت خالص و توجه به خدا و معنی آن بخواند آن خیالات فاسده و وهم و ترس از او زایل شود.(خواص آیات قران کریم ص102)
سوره آل عمران برای رفع وسواس و افکار فاسد
الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ﴿۱۶﴾
الصَّابِرِینَ وَالصَّادِقِینَ وَالْقَانِتِینَ وَالْمُنفِقِینَ وَالْمُسْتَغْفِرِینَ بِالأَسْحَارِ ﴿۱۷﴾
شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَالْمَلاَئِکَهُ وَأُوْلُواْ الْعِلْمِ قَآئِمَا بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ ﴿۱۸﴾
هر کس با ایمان این آیات را بر شکر سفید با نیت خالص و توجه به خدا و معنی آن بخواند و آن را به شبنم که بر برگ درخت افتاده باشد حل کند و چهار روز متوالی ، هر روز از ان یک مثقال بخورد و در وقت غذا خوردن انجیر سفید بخورد وسواس و فکرهای فاسد از او زایل می شود و همه سختی ها بر او آسان می گردد.(خواص آیات قرآن کریم ص35)
سوره فتح برای رهایی از ترس و اضطراب
از حضرت صادق علیه السلام روایت شده استک نوشتن سوره فتح و همراه داشتن آن هنگام خصومت و نزاع موجب ایمنی شده و درهای خیر و خوبی بر او گشوده می شود و اگر این سوره را نوشته و بشویند و از آب آن بنوشند و کسی که خوف و ترس دارد ان را بنوشد از آن خلاصی یابد…(تفسیرالبرهان،ج5، ص177)
ذکر در آرامش روان چه تاثیری دارد؟
اگر به دنبال ذکر آرامش دهنده قلب و ذکر آرامش دهنده اعصاب هستید تا بتوانید استرسهای محیطی را مدیریت کنید؛ تکرار نامهای پروردگار، تمرکز ذهن را از افکار منفی و اضطرابآور جدا کرده و به منبع لایزال آرامش متصل میکند. برای اینکه بهترین نتیجه را بگیرید، باید بدانید در هر شرایطی از چه ذکری استفاده کنید.
انواع ذکر برای آرامش
در ادامه، چند ذکر آرامش دهنده و ذکر مجرب جهت آرامش را معرفی میکنیم:
ذکر” اَلا بذِکرِ الله تَطمَئِنُ القلوب”
قرآن با یک جمله کوتاه و پر مغز مطمئن ترین و نزدیک ترین راه را نشان داده و می فرماید:
الذّینَ امَنوا وتَطمَئِنُّ قُلوبُهُم بذِکرِ اللهِ اَلا بذِکرِ الله تَطمَئِنُ القلوب؛ آگاه باشید با یاد خدا دلها آرامش می یابد. (رعد، ۲۸) (تفسیر نمونه، ج ۱۰، ص ۲۱۰)
میرزا احمد آشتیانی (ره) در کتاب هدیه احمدی آورده است که علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان فرمودند:
جهت آرامش پیدا کردن دست روی سینه بگذارید و در حالت نشسته و ایستاده چند مرتبه ایه ۲۸ سوره رعد را بخوانید:«الذّینَ امَنوا وتَطمَئِنُّ قُلوبُهُم بذِکرِ اللهِ اَلا بذِکرِ الله تَطمَئِنُ القلوب» در ایجاد ارامش بسیارموثر است.
ذکر “یا سلام”
تکرار این ذکر باعث شفای روح، آرامش قلب و دفع انرژیهای سنگین خواهد شد.
ذکر “یا رحمن و یا رحیم”
این اذکار به عنوان ذکر مخصوص آرامش قلب شناخته میشوند و برای کاهش تپش قلب ناشی از اضطراب عالی هستند.
ذکر ” یا لطیف”
جهت باز شدن گرههای زندگی و آرامش قلب ذکر “یا لطیف” را تکرار کنید. اگر دچار غم و ناراحتی درونی هستید، ختم ذکر یا لطیف کمک کننده است پس هر روز ۸۰ مرتبه این ذکر را تکرار کنید تا انشاء الله ناراحتی شما برطرف گردد.
ذکر ” لاحول ولاقوه الا بالله “
این ذکر دوای ۷۰ یا ۹۹ نوع بلا و بیماری دانسته شده که آسانترین آنها غم و اندوه است.( صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، 1406ق، ص162)
رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود:کسی که از چیزی اندوهناک شد، پس بگوید:«لاحول ولاقوه الا بالله» (مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج90، ص190)
در بخشی از سخنان امام صادق (ع) آمده است:
در شگفتم برای کسی که طالب دنیا و زیبایی های دنیاست چگونه به ذکر «ماشاءالله لاحول و لاقوه الا بالله» ( آیه ۳۹ سوره کهف) پناه نمی برد، خداوند بعد از ذکر یاد شده فرموده است:مردی که فاقد نعمتهای دنیوی بود، خطاب به مردی که از نعمتها برخوردار بود) فرمود:اگر تو مرا به مال و فرزند، کمتر از خود می دانی امید است خداوند مرا بهتر از باغ تو بدهد. (آیه ۴۰ سوره کهف) (بحارالانوار، ج ۹۰، ۱۸۴ – ۱۸۵)
بهترین ذکر برای آرامش ذهن و اعصاب
اگر به دنبال ذکر برای آرامش ذهن هستید تا از شر افکار مزاحم خلاص شوید، در ادامه چند ذکر آرامش دهنده ذهن را آورده ایم.
ذکر “حسبنا الله و نعم الوکیل”
اگر دچار تشویش ذهنی هستید، بهترین ذکر دعا برای آرامش اعصاب در زمان هجوم افکار منفی “حسبنا الله و نعم الوکیل” است. در بخشی از سخنان امام جعفر صادق (ع) آمده است:
در شگفتم برای کسی که ترس بر او غلبه کرده، چگونه به ذکر «حسبنا الله و نعم الوکیل» ( آیه 171سوره آل عمران) پناه نمی برد.
در صورتی که خداوند به دنبال ذکر یاد شده فرموده است:پس آن کسانی که به عزم جهاد خارج گشتند، و تخویف شیاطین در آنها اثر نکرد و به ذکر فوق تمسک جسند، همراه با نعمتی از جانب خداوند (عافیت) و چیزی زاید بر آن (سود در تجارت) بازگشتند، و هیچگونه بدی به آنان نرسید. (بحارالانوار، ج ۹۰، ۱۸۴ – ۱۸۵)
ذکر ” فَسَتَذْکُرُونَ مَا أَقُولُ لَکُمْ …”
یکی از بهترین راههای رسیدن به آرامش توکل به خدا است. خواندن آیه ۴۴ سوره غافر” فَسَتَذْکُرُونَ مَا أَقُولُ لَکُمْ وَأُفَوِّضُ أَمْرِی إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِیرٌ بِالْعِبَادِ ” به عنوان ذکر آرامش دهنده اعصاب توصیه می شود.
ذکر “استغفر الله ربی و اتوب الیه”
برای نجات از غم و اندوه و تنگناهای زندگی رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) به خواندن ذکر استغفار سفارش کرده و فرموده اند:
هر کس زیاد استغفار کند خداوند، نسبت به هر غصّه و اندوهی گشایشی برایش قرار دهد و از هر تنگنایی راه خروجی پیش پایش گذارد و از جایی که گمان ندارد او را روزی دهد.(بحارالأنوار، ج ۹۰، ص ۲۸۱)
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرموده اند:
إِدْفَعُوا أَبْوابَ البَلایا بِالإِسْتِغْفارِ
درهای بلاها و گرفتاری ها را به کمک استغفار ببندید. (مستدرک الوسائل، ج ۵، ص ۳۱۸)
خواندن آیت الکرسی برای رفع پریشانی و استرس
برای رفع وحشت از ترس و تنهایی و غلبه بر استرس و اضطراب «آیه الکرسی» را بخواند و پس از آن بگوید:
اَللّهُمَّ آنِسْ وَحْشَتی، وَآمِنْ رَوْعَتی، وَاَعِنّی عَلی وَحْدَتی.
خدایا آرامش ده وحشتم را و ایمنی بخش به ترسم و کمکم ده بر تنهاییم.( کافی، جلد ۲، صفحه ۵۷۳، حدیث ۱۳.)
ذکر صلوات برای آرامش
فرستادن صلوات (اللهم صل علی محمد و آل محمد) قویترین ذکر برای آرامش در زندگی است که تمرکز ذهن را بازسازی میکند. در منازل خود بسیار صلوات بفرستید تا غم و اندوه را دور و به آرامش اعصاب برسید.
خواندن دعای هفتم صحیفه سجادیه
اگر به دلیل استرس و اضطراب از انجام امور روزمره خود بازمانده اید، هفتمین دعای صحیفه سجادیه را بخوانید. خواندن این ذکر آرامش دهنده ذهن بوده و توسل بر آن به رفع نگرانی کمک میکند. متن دعای هفتم صحیفه سجادیه:
یَا مَنْ تُحَلُّ بِهِ عُقَدُ الْمَکَارِهِ وَ یَا مَنْ یُفْثَأُ بِهِ حَدُّ الشَّدَائِدِ
ای آنکه گرفتاریهای سخت تنها به وسیله او بازگردد،ای آنکه تیزی تیغ دشواری ها به او درهم شکسته شود،
وَ یَا مَنْ یُلْتَمَسُ مِنْهُ المَخْرَجُ إِلَی رَوْحِ الْفَرَجِ ذَلَّتْ لِقُدْرَتِکَ الصِّعَابُ
ای آنکه بیرون آمدن از رنجها و راه یافتن به سوی عرصه گشایش تنها از او درخواست گردد،در برابر تواناییات سختیها رام شد،
وَ تَسَبَّبَتْ بِلُطْفِکَ الْأَسْبَابُ وَ جَرَی بِقُدْرَتِکَ الْقَضَاءُ وَ مَضَتْ عَلَی إِرَادَتِکَ الْأَشْیَاءُ
و به لطف اسباب و وسائل فراهم گشت، و به نیرویت قضا جاری شد،و امور براساس اراده ات گذرد،
فَهِیَ بِمَشِیَّتِکَ دُونَ قَوْلِکَ مُؤْتَمِرَهٌ وَ بِإِرَادَتِکَ دُونَ نَهْیِکَ مُنْزَجِرَهٌ أَنْتَ الْمَدْعُوُّ لِلْمُهِمَّاتِ
پس اشیاء تنها نه به گفتارت بلکه به ارادهات فرمان پذیرند، و تنها به ارادهات قبل از نهی کردنت باز داشته اند،
وَ أَنْتَ الْمَفْزَعُ فِی الْمُلِمَّاتِ لا یَنْدَفِعُ مِنْهَا إِلا مَا دَفَعْتَ وَ لا یَنْکَشِفُ مِنْهَا إِلا مَا کَشَفْتَ
تنها تو برای رفع گرفتاریها خوانده شدی،و در بلاهای سخت پناهگاهی، چیزی از آن بلاهای سخت دفع نگردد جز آنچه تو دفع کردی، و چیزی از آن گشوده نشود مگر آنچه تو گشودی
وَ قَدْ نَزَلَ بِی یَا رَبِّ مَا قَدْ تَکَأَّدَنِی ثِقْلُهُ وَ أَلَمَّ بِی مَا قَدْ بَهَظَنِی حَمْلُهُ وَ بِقُدْرَتِکَ أَوْرَدْتَهُ عَلَیَّ
پروردگارم مشکلی به من رسیده که سنگینی اش مرا به زحمت انداخته است، و دشواری بر من فرود آمده که به دوش کشیدنش مرا گرانبار نموده است آری آن را تو به قدرت خویش بر من فرود آوردی،
وَ بِسُلْطَانِکَ وَجَّهْتَهُ إِلَیَّ فَلا مُصْدِرَ لِمَا أَوْرَدْتَ وَ لا صَارِفَ لِمَا وَجَّهْتَ وَ لا فَاتِحَ لِمَا أَغْلَقْتَ
و با نیرویت متوجّه من ساختی، پس از آنچه مرا در آن وارد کردی بیرون کننده ای نیست و از آنچه متوجه من نمودی بازگرداننده ای وجود ندارد و از آنچه تو بستی گشاینده ای نمی باشد
وَ لا مُغْلِقَ لِمَا فَتَحْتَ وَ لا مُیَسِّرَ لِمَا عَسَّرْتَ وَ لا نَاصِرَ لِمَنْ خَذَلْتَ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ
و از آنچه تو گشودی کسی را یارای بستن نیست و بر آنچه تو سخت گرفتی آسان کننده ای وجود ندارد و برای آنکه تو از یاری اش دریغ ورزیدی یاوری نیست،بر محمّد و خاندانش درود فرست،
وَ افْتَحْ لِی یَا رَبِّ بَابَ الْفَرَجِ بِطَوْلِکَ ،وَ اکْسِرْ عَنِّی سُلْطَانَ الْهَمِّ بِحَوْلِکَ
و گشایش را پروردگارا به کرم و فضلت به روی من بگشا، و چیرگی اندوه را به نیروت از من برگیر،
وَ أَنِلْنِی حُسْنَ النَّظَرِ فِیمَا شَکَوْتُ وَ أَذِقْنِی حَلاوَهَ الصُّنْعِ فِیمَا سَأَلْتُ وَ هَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَه
و مرا در آنچه از آن به تو شکایت نمودم خوشبینی عطا فرما،و شیرینی رفتارت را نسبت به آنچه از تو خواستم به من بچشان، و از پیشگاه خود مهر و گشایش گوارایی به من ببخش،
وَ فَرَجا هَنِیئا وَ اجْعَلْ لِی مِنْ عِنْدِکَ مَخْرَجا وَحِیّا وَ لا تَشْغَلْنِی بِالاهْتِمَامِ عَنْ تَعَاهُدِ فُرُوضِکَ
از نزد خود را نجات فوری برایم قرار ده، و از محافظت در انجام واجبات،
وَ اسْتِعْمَالِ سُنَنِکَ [سُنَّتِکَ] فَقَدْ ضِقْتُ لِمَا نَزَلَ بِی
و به کار گرفتن احکامت در زندگی مرا غافل مساز
یَا رَبِّ ذَرْعا وَ امْتَلَأْتُ بِحَمْلِ مَا حَدَثَ عَلَیَّ هَمّا وَ أَنْتَ الْقَادِرُ عَلَی کَشْفِ مَا مُنِیتُ بِهِ
پروردگارا از مشکلی که بر من فرود آمده سخت به تنگ آمدم، و وجودم را به خاطر حادثه ای که برایم رخ داده اندوه فرا گرفته است، تنها تو توانایی برای برطرف ساختن آنچه به آن دچار شدم
وَ دَفْعِ مَا وَقَعْتُ فِیهِ فَافْعَلْ بِی ذَلِکَ وَ إِنْ لَمْ أَسْتَوْجِبْهُ مِنْکَ یَا ذَا الْعَرْشِ الْعَظِیمِ
و دفع آنچه در آن افتادم،پس به فضل خویش آن را برایم به انجام برسان،هرچند خود را سزاوار آن از سوی تو نمی دانم،ای صاحب عرش بزرگ،
[وَ ذَا الْمَنِّ الْکَرِیمِ فَأَنْتَ قَادِرٌ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ آمِینَ رَبَّ الْعَالَمِینَ]و دارای نعمت کریمانه،تنها تو نیرومندی،ای مهربانترین مهربانان،دعایم را اجابت کن ای پروردگار جهانیان.
ذکر برای آرامش کودک
اگر کودک ناآرامی دارید و به دنبال ذکر جهت آرامش کودک هستید، تکرار “یا لطیف” و “یا سلام” با لحنی آرام برای کودک شما بسیار موثر است. این دو ذکر برای آرامش کودک لجباز نیز توصیه می شود.
ذکر برای آرامش همسر و خانواده
ذکر “یا ودود” برای افزایش محبت و آرامش در محیط خانه توصیه میشود. ذکر یا ودود را برای افزایش محبت بین زن و شوهر ۱۰۰۱ مرتبه تکرار کنید تا نتیجه حاصل شود. بهتر است ذکر یا ودود به این منظور پس از نماز صبح قرائت شود.
ذکر برای آرامش مریض و مصیبتدیده
در شرایط سخت، ذکر “إنا لله وإنا إلیه راجعون” و “حسبنا الله و نعم الوکیل” بهترین ذکر برای آرامش مصیبت دیده است.
به افراد اندوهگین سفارش شده است که آیه ۸۷ سوره مبارکه انبیاء ” لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ” را تکرار کنند. امام صادق (ع) در بخشی از سخنان خود می فرماید:
در شگفتم برای کسی که اندوهگین است چگونه به ذکر «لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الظالمین» ( آیه 87سوره انبیاء) پناه نمی برد.
خداوند به دنبال این ذکر فرموده است:«پس ما یونس را در اثر تمسک به ذکر یاد شده، از اندوه نجات دادیم و همین گونه مومنین را نجات می بخشیم.» ( آیه 88سوره انبیاء) (بحارالانوار، ج ۹۰، ۱۸۴ – ۱۸۵)
ذکر آرامش خواب
اگر قبل از خواب دچار افکار متشنج به سراغ شما می آید و ذهنتان را دچار تشویش می کند، قبل از خواب ذکر تسبیحات حضرت زهرا (س) و ذکر “یا سلام” را بخوانید.
ذکر آرامش فوری
ذکر “لا إله إلا أنت سبحانک إنی کنت من الظالمین” (ذکر یونسیه) و همچنین “حسبنا الله و نعم الوکیل”، در لحظات بحرانی بهترین ذکر برای کسب آرامش محسوب میشوند که به سرعت بر سیستم عصبی اثر میگذارند.
دعایی برای رفع ترس و وحشت
حلبی می گوید:
فردی به امام صادق(ع) عرض کرد وقتی تنها می شوم وحشت و اندوه مرا فرا می گیرد و آنگاه که میان مردم هستم چنین احساسی ندارم.
حضرت به وی فرمودند:
دستت را روی قلبت بگذار و بگو:بسم الله
سپس دستت را بر قلبت کشیده و هفت بار بگو:
أَعُوذُ بِعِزَّهِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِقُدْرَهِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِرَحْمَهِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِجَلَالِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِعَظَمَهِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِجَمْعِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِرَسُولِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِأَسْمَاءِ اللَّهِ مِنْ شَرِّ مَا أَحْذَرُ وَ مِنْ شَرِّ مَا أَخَافُ عَلَی نَفْسِی
وی گفت من چنین کردم و خداوند ترس و وحشت را ا ز من زدود و به جای آن انس و آرامش به من داد. (بحارالانوار ج ۹۵ ص ۱۳۸)
راه های معنوی جهت رفع استرس، دلشوره و رسیدن به آرامش اعصاب و روان
پناه بردن بـه خدا
نماز و یاد خداوند
دعا برای آرامش یافتن
مداومت در خواندن ذکر «یا منزل السکینه فی قلوب المومنین انزل السکینه فی قلبی»
زیاد خواندن ذکر « لا اله الا الله»
وضو گرفتن با آب سرد
صبور بودن
دور نمودن علل خشم از خود
منبع: نمناک





