با معنی و تفسیر شعر «سود گرت هست گرانی مکن خیره سری با دل …» از مجموعه اشعار نیما یوشیج تو این مطلب مشاهده می کنید.
اینتین – نیما به موضوعات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی زمان خود توجه داشت و از زندگی روزمره مردم الهام میگرفت. این رویکرد باعث شد که شعر او به واقعیتهای زندگی نزدیکتر شود.
شعر شماره ۳۵
سود گرت هست گرانی مکن
خیره سری با دل و جانی مکن
آن گل صحرا به غمزه شکفت
صورت خود در بن خاری نهفت
صبح همی باخت به مهرش نظر
ابر همی ریخت به پایش گهر
باد ندانسته همی با شتاب
ناله زدی تا که برآید ز خواب
شیفته پروانه بر او می پرید
دوستیش ز دل و جان می خرید
بلبل آشفته پی روی وی
راهی همی جست ز هر سوی وی
وان گل خودخواه خود آراسته
با همه ی حسن به پیراسته
زان همه دل بسته ی خاطر
پریش
هیچ ندیدی به جز از رنگ خویش
شیفتگانش ز برون در فغان
او شده سرگرم خود اندر نهان
جای خود از ناز بفرسوده بود
لیک بسی بیره و بیهوده بود
فر و برازندگی گل تمام
بود به رخساره ی خوبش جرام
نقش به از آن رخ برتافته
سنگ به از
گوهرنایافته
گل که چنین سنگدلی برگزید
عاقبت از کار ندانی چه دید
سودنکرده ز جوانی خویش
خسته ز سودای نهانی خویش
آن همه رونق به شبی در شکست
تلخی ایان به جایش نشست
از بن آن خار که بودش مقر
خوب چو پژمرد برآورد سر
دید بسی شیفته ی نغمه خوان
رقص کنان رهسپر و شادمان
از بر وی یکسره رفتند شاد
راست بماننده ی آن تندباد
خاطر گل ز آتش حسرت بسوخت
ز آن که یکی دیده بدو برندوخت
هر که چو گل جانب دل ها شکست
چون که بپژمرد به غم برنشست
دست بزد از سر حسرت به دست
کانچه به کف داشت ز کف
داده است
چون گل خودبین ز سر بیهشی
دوست مدار این همه عاشق کشی
یک نفس از خویشتن آزاد باش
خاطری آور به کف و شاد باش
تفسیر این شعر
این شعر به بررسی عشق و زیبایی و عواقب خودخواهی در روابط انسانی میپردازد. در ادامه، هر بخش از شعر را به زبان ساده توضیح میدهم:
۱. “سود گرت هست گرانی مکن”
اگر سودی برای تو وجود دارد، نباید خود را در دردسر بیندازی. این جمله به نوعی به انسانها توصیه میکند که در پی چیزهای بیفایده نروند.
۲. “خیره سری با دل و جانی مکن”
از لجاجت و stubbornness دست بردار، زیرا این کار تنها به خودت آسیب میزند.
۳. “آن گل صحرا به غمزه شکفت”
گل صحرا با زیبایی و نازش خود را نشان میدهد. اینجا گل نماد زیبایی و جذابیت است.
۴. “صورت خود در بن خاری نهفت”
زیبایی گل در میان خارها پنهان است. این اشاره به این دارد که زیبایی ممکن است در میان مشکلات و چالشها پنهان باشد.
۵. “صبح همی باخت به مهرش نظر”
صبح با نگاه به عشقش شروع میشود. این جمله نشاندهنده عشق و محبت است.
۶. “ابر همی ریخت به پایش گهر”
ابرها اشکهایشان را بر روی گل میریزند، که نشاندهندهی حسرت و غم است.
۷. “باد ندانسته همی با شتاب”
باد به سرعت میوزد، که نشاندهندهی تغییرات ناگهانی در زندگی است.
۸. “شیفته پروانه بر او می پرید”
پروانهها به گلها جذب میشوند، که نماد عشق و علاقه است.
۹. “دوستیش ز دل و جان می خرید”
دوستی واقعی از دل و جان نشأت میگیرد.
۱۰. “بلبل آشفته پی روی وی”
بلبل (پرندهای که نماد عشق است) به دنبال گل میرود.
۱۱. “وان گل خودخواه خود آراسته”
گل خودخواه است و تنها به زیبایی خود فکر میکند.
۱۲. “هیچ ندیدی به جز از رنگ خویش”
گل فقط به ظاهر خود اهمیت میدهد و از دیگران غافل است.
۱۳. “شیفتگانش ز برون در فغان”
عاشقان او در بیرون از او ناراحت هستند.
۱۴. “جای خود از ناز بفرسوده بود”
گل به خاطر ناز و خودخواهیاش، جایگاهش را از دست داده است.
۱۵. “لیک بسی بیره و بیهوده بود”
این ناز و خودخواهی بیفایده بوده است.
۱۶. “فر و برازندگی گل تمام”
زیبایی گل بسیار زیاد است.
۱۷. “نقش به از آن رخ برتافته”
زیبایی او حتی از سنگ قیمتی نیز بیشتر است.
۱۸. “گل که چنین سنگدلی برگزید”
گل که سنگدل بوده، عاقبت چه سرنوشتی خواهد داشت؟
۱۹. “خسته ز سودای نهانی خویش”
او از آرزوهای پنهانیاش خسته شده است.
۲۰. “تلخی ایان به جایش نشست”
تلخی جایگزین شادی او شده است.
۲۱. “خاطر گل ز آتش حسرت بسوخت”
گل به خاطر حسرتش سوخته است.
۲۲. “هر که چو گل جانب دل ها شکست”
هر کسی که مانند گل دل دیگران را بشکند، عاقبت دچار غم و اندوه خواهد شد.
۲۳. “چون که بپژمرد به غم برنشست”
وقتی گل پژمرده شود، غم او را فرا میگیرد.
۲۴. “دوست مدار این همه عاشق کشی”
عشق نباید باعث درد و رنج دیگران شود.
۲۵. “یک نفس از خویشتن آزاد باش”
کمی از خودخواهی فاصله بگیر و آزاد باش.
۲۶. “خاطری آور به کف و شاد باش”
سعی کن شاد باشی و خوشبختی را در زندگیات بیابی.
در کل، شعر به ما یادآوری میکند که زیبایی و عشق باید با توجه به دیگران همراه باشد و خودخواهی میتواند عواقب تلخی داشته باشد.
